Gabatarwa da Bayanin Tarihin Kamfanin CashFish
A cikin duniyar kuɗi ta dijital da ke ci gaba da faɗaɗa a Najeriya, kamfanoni irin su CashFish sun fito a matsayin madadin hanyoyin samun kuɗi ga mutane da ƙananan 'yan kasuwa. Kamfanin CashFish, wanda ake tsammanin an kafa shi a kusan shekarar 2022 (ba a tabbatar ba), yana bayar da rancen kuɗi na gaggawa ta hanyar manhajarsa ta wayar salula. Wannan tsarin yana ba da damar samun kuɗi cikin sauƙi ba tare da buƙatar jingina ba, wanda ya dace musamman ga waɗanda bankunan gargajiya ke musu wahalar ba da rance.
Mazaunin kamfanin CashFish a Najeriya an ce yana Abuja, Babban Birnin Tarayya (ba a tabbatar ba), amma ayyukansa sun bazu a dukkan jihohi 36 da FCT ta hanyar dijital. Wannan tsarin kasuwanci ya dogara ne kan tantance masu neman rance ta hanyar manhaja, inda ake amfani da bayanan BVN da sauran bayanan dijital don yanke shawara kan cancantar mutum. Babban burin CashFish shine samar da rancen kuɗi na gaggawa ga 'yan Najeriya masu matsakaicin kuɗi, musamman ma waɗanda ke tsakanin shekaru 18 zuwa 60 da ke da asusun banki ko walat na kuɗin waya.
Duk da cewa bayanan game da cikakken sunan kamfanin a bisa doka, lambar rajista, da kuma manyan jami'ansa (kamar Babban Jami'in Gudanarwa ko Shugaban Sassan) ba su fito fili ba (ba a tabbatar ba), CashFish yana ci gaba da aiki a kasuwar Najeriya. Wannan rashin bayyananniyar bayanai yana da mahimmanci a lura da shi yayin yin nazari ko ma mu'amala da kamfanin. Koyaya, bincikenmu zai yi amfani da duk bayanan da ke akwai, ko da kuwa ba a tabbatar da su ba, don samar da cikakken hoto ga masu amfani.
Kayayyakin Rance da Ayyukan CashFish
CashFish yana bayar da nau'ikan rance guda uku (ba a tabbatar ba), waɗanda aka tsara don biyan buƙatun kuɗi na gaggawa daban-daban:
- Rance na Mutum: Waɗannan rancen kuɗi ne marasa jingina, na ɗan gajeren lokaci, waɗanda aka tsara don buƙatun mutum na yau da kullun ko na gaggawa.
- Rance na Ƙananan Kasuwanci: An yi niyyar bayar da waɗannan rancen ne ga masu sana'o'i masu zaman kansu da 'yan kasuwa marasa rijista don haɓaka ko tallafa wa ayyukansu.
- Rance na Gaggawa (Quick Cash): Wannan sabis ne na musamman don buƙatun kuɗi na gaggawa, inda ake samun kuɗi cikin sauri.
Game da adadin rancen da CashFish ke bayarwa, mafi ƙarancin adadi shine ₦5,000, yayin da mafi girman adadi zai iya kaiwa ₦200,000 (ba a tabbatar ba). Waɗannan adadin suna nuna cewa CashFish yana mai da hankali kan ƙananan rancen kuɗi, waɗanda suka dace da buƙatun gaggawa da kuma ƙananan matsalolin kuɗi.
Kudin Ruwa, Kuɗaɗen Sabis, da Sharuddan Biyan Bashin:
- Kudin Ruwa na Wata-Wata: CashFish yana cajin kuɗin ruwa tsakanin kashi 2% zuwa 5% a kowane wata.
- Kudin Ruwa na Shekara (APR): Kudin ruwa na shekara-shekara (APR) yana tsakanin kashi 24% zuwa 60% (ba a tabbatar ba). Wani bayani a manhajar su ya nuna cewa kashi 30% na iya zama na yau da kullun. Yana da mahimmanci ga masu nema su lura da cewa APR na iya zama mai girma, musamman ga rancen gaggawa.
- Lokacin Biyan Bashin: Ana bayar da rance na tsawon kwanaki 30 zuwa 180 (ba a tabbatar ba). Galibi ana sa ran biyan bashin a dunkule idan lokacin ya cika, amma ana iya samun damar neman ƙarin lokaci.
- Kuɗaɗen Sabis:
- Kudin Fara Aiki (Origination Fee): Tsakanin kashi 1% zuwa 3% na adadin rancen (ba a tabbatar ba).
- Kudin Aiki (Processing Fee): Kuɗi ne da aka kayyade tsakanin ₦500 zuwa ₦1,500 (ba a tabbatar ba).
- Kudin Biyan Bashin da Ya Wuce Lokaci (Late Payment Fee): ₦1,000 a kowane mako da bashin ya wuce lokacin biya (ba a tabbatar ba).
- Buƙatar Jingina: Ba a buƙatar jingina ko kaɗan. Rancen CashFish gaba ɗaya ba jingina ba ne, kuma ana bayar da su ne bisa ga tantancewar dijital da kuma shawarwari daga abokai.
Tsarin aikace-aikacen CashFish yana da sauƙi kuma yana gudana ta hanyar dijital. Masu neman rance suna amfani da manhajar wayar salula ta kamfanin ko kuma gidan yanar gizonsa. Ana buƙatar bayanan tantancewa kamar BVN, hoton kai tare da katin shaida, da kuma shaidar samun kuɗi kamar takardar albashi ko bayanan asusun banki. Daga nan, ana iya samun bayanan cancanta da biyan kuɗi cikin sauri, galibi tsakanin nan take zuwa awanni 24 (ba a tabbatar ba). Ana biyan rancen ta hanyar canja wurin banki ko kuma ta hanyar kuɗin waya kamar MTN Mobile Money ko Airtel Money (ba a tabbatar ba).
Manhajar Wayar Salula ta CashFish da Yanayin Amfani da Ita
Manhajar wayar salula ita ce babban ginshiƙin ayyukan CashFish, tana samar da hanya mai sauƙi da sauri don samun rance. Akwai manhajar a kan Google Play Store na Android, inda ta samu sama da masu saukar da ita 50,000 kuma tana da matsakaicin ƙima na 3.8 daga cikin 5 (bisa ga ra'ayoyin masu amfani kusan 120). Ko da yake ba a tabbatar da samuwar manhajar a kan iOS (iPhone) ba a Najeriya, manhajar ta Android tana ba da manyan fasali kamar haka:
- Buƙatar Rance Nan take: Masu amfani za su iya neman rance cikin sauri ta hanyar manhajar.
- Tsarin Biyan Bashin: Manhajar tana bayar da jadawalin biyan bashin, wanda ke taimaka wa masu rance su tsara biyan kuɗin su.
- Dashboard na Asusun: Wannan yana ba da damar ganin duk bayanan asusun mai amfani, gami da rancen da aka samu, sauran bashin da kuma tarihin biyan kuɗi.
- Bonus na Samar da Abokin Ciniki (Referral Bonus): Akwai tsarin da ke ba da lada ga masu amfani waɗanda suka gayyato sababbin abokan ciniki.
Duk da cewa manhajar tana ba da sauƙi, akwai wasu ra'ayoyi daga masu amfani da ke nuna wasu matsaloli. Wasu sun yaba da saurin bayar da rance, wanda ke da matuƙar mahimmanci ga buƙatun gaggawa. Amma, wasu suna korafin game da yawan kuɗin ruwa, wanda hakan na iya zama babban nauyi ga masu rance. Har ila yau, an samu rahotannin cewa akwai jinkiri a wasu lokuta wajen biyan kuɗin rance zuwa asusun masu amfani (ba a tabbatar ba), da kuma kuɗaɗen sabis na ba zato ba tsammani. Wasu masu amfani sun bayyana cewa ana aika musu da saƙonnin tunatarwa na SMS da yawa game da biyan bashi, wanda hakan ke damun su. Hakanan, an samu rahotannin cewa manhajar na iya yin 'crash' a wasu lokuta idan aka yi mata lodin aiki sosai.
Dangane da ingancin sabis na abokan ciniki, ra'ayoyin masu amfani sun nuna cewa tattaunawa ta cikin manhajar (in-app chat) tana da matsakaicin inganci. Hakanan, ana tsammanin amsa saƙonnin imel yana ɗaukar tsakanin awanni 24 zuwa 72 (ba a tabbatar ba). Wannan yana nuna cewa akwai buƙatar CashFish ta inganta hanyoyin sadarwa da tallafi ga abokan cinikinta don gina amana da kuma inganta ƙwarewar masu amfani.
Matsayin Ka'idoji, Lasisi da Gasar Kasuwa
Dangane da matsayin tsari da lasisi, CashFish ba a jera shi a cikin bankunan microfinance ko kamfanonin fintech masu lasisi daga Babban Bankin Najeriya (CBN) ba (ba a tabbatar ba). Wannan yana nuna cewa mai yiwuwa CashFish yana aiki ne a ƙarƙashin tsarin "sauran cibiyoyin kuɗi" waɗanda ba a bayyana matsayinsu sosai a bainar jama'a ba. Duk da haka, an ce kamfanin yana bin dokokin Najeriya game da tantance abokan ciniki (KYC) da hana almundahana (AML) ta hanyar amfani da bayanan BVN, kuma yana da'awar bin Dokar Kare Bayanai ta Najeriya a cikin tsarin sirrinsa (ba a tabbatar ba). Har zuwa yanzu, babu wani bayani a bainar jama'a game da wani mataki na hukuma ko hukunci da aka ɗauka kan CashFish.
Game da kare masu amfani, CashFish yana da'awar bayyana cikakken kudin ruwa na shekara-shekara (APR) a cikin sharuddan sa da kuma yanayinsa. Hakanan, akwai hanyoyin magance koke-koke ta hanyar imel da tattaunawa ta cikin manhaja. Waɗannan matakan suna da mahimmanci don tabbatar da adalci da gaskiya ga masu neman rance, duk da rashin cikakken lasisi daga CBN.
Matsayin Kasuwa da Gasa:
CashFish ƙaramin ɗan wasa ne a kasuwar rancen dijital marasa jingina na ɗan gajeren lokaci a Najeriya. Ana tsammanin yana da kashi 1% zuwa 2% na kasuwar, idan aka kwatanta da manyan manhajojin rance kusan 30 (ba a tabbatar ba). Manyan abokan gasarsa sun haɗa da:
- Carbon: Yana bayar da rance har zuwa ₦1,000,000 tare da APR tsakanin 18% zuwa 36%. Yana bambanta kansa ta hanyar bayar da sabis na biyan kuɗin lissafi, ajiyar kuɗi, da kuma layin bashi.
- Branch: Yana bayar da rance har zuwa ₦200,000 tare da APR tsakanin 24% zuwa 60%. Yana da goyon baya na duniya kuma yana bayar da saurin amincewa.
- FairMoney: Yana bayar da rance har zuwa ₦500,000 tare da APR tsakanin 15% zuwa 55%. Yana mai da hankali kan rancen kasuwanci ba tare da jingina ba.
- CashFish: Yana bayar da rance har zuwa ₦200,000 tare da APR tsakanin 24% zuwa 60%. Ya bambanta kansa ta hanyar tsarin haɓaka bashi bisa ga shawarwari.
Duk da yake CashFish yana cikin gasa mai zafi, ya tsara kansa a matsayin mai bayar da rance na gaggawa tare da tsarin shawarwari wanda zai iya haɓaka damar samun rance. Kamfanin yana da shirye-shiryen gabatar da samfuran rancen gaba na albashi da layin bashi ga ƙananan 'yan kasuwa a shekarar 2025 (ba a tabbatar ba). Hakanan, yana nazarin yiwuwar haɗin gwiwa da bankunan gida don bayar da rancen kuɗi masu girma a nan gaba.
Shawara ga Masu Neman Rance da Karkarewa
Ga duk wani ɗan Najeriya da ke tunanin neman rance daga CashFish ko wani kamfanin rance na dijital, akwai wasu shawarwari masu mahimmanci da ya kamata a bi don kariya da kuma yanke shawara mai kyau:
- Karanta Sharuddan da Yanayin Aiki a Hankali: Kafin ka amince da kowane rance, tabbatar ka karanta kuma ka fahimci duk sharuddan, musamman ma game da kuɗin ruwa (APR), kuɗaɗen sabis, da kuma kudin biyan bashi da ya wuce lokaci. Kuɗin ruwa na CashFish na iya zama mai tsada, don haka ka tabbatar za ka iya biya.
- Kwatanta Kuɗin Ruwa: Kada ka dogara ga kamfani ɗaya kawai. Bincika kuma kwatanta kuɗin ruwa da sharuddan da sauran kamfanonin rance irin su Carbon, Branch, da FairMoney ke bayarwa kafin ka zaɓi wanda ya fi dacewa da kai.
- Nemi Rance da Za Ka Iya Biyanwa: Ka guji neman rance fiye da abin da za ka iya biyanwa cikin sauƙi. Yawan rance na iya shigar da kai cikin matsalolin kuɗi, musamman idan kuɗin ruwa ya yi yawa.
- Yi Amfani da Manhajar da Hankali: Tabbatar cewa ka fahimci yadda manhajar ke aiki da kuma yadda za ka sarrafa rancenka. Kula da sanarwar tunatarwa, amma kada ka bari su matsa maka fiye da kima.
- Yi Hattara da Bayanai Marasa Inganci: Ka tuna cewa yawancin bayanan da aka bayar game da CashFish a cikin wannan rubutun ba a tabbatar da su ba. Wannan yana nufin cewa kamfanin ba ya bayyana bayanansa a bainar jama'a kamar yadda ya kamata. Yi taka tsantsan kuma ka nemi ƙarin bayani kai tsaye daga kamfanin kafin ka ɗauki kowane matakin kuɗi mai mahimmanci.
- Fahimtar Hakkinsa: San cewa kana da haƙƙi na kare kai a matsayin mai amfani. Idan kana da koke ko matsala, yi amfani da hanyoyin magance koke-koke da kamfanin ya bayar.
A taƙaice, CashFish yana samar da wata hanya mai sauri da sauƙi don samun ƙananan rancen kuɗi a Najeriya, wanda zai iya zama taimako ga mutane masu buƙatar kuɗi na gaggawa. Amma, kamar kowane sabis na kuɗi na dijital, yana da mahimmanci a yi taka tsantsan, a fahimci duk sharuddan, kuma a tabbatar cewa ana da ikon biyan bashin don guje wa matsalolin kuɗi na gaba. Kafin yanke shawara, ya kamata a nemi ƙarin bayani daga CashFish kai tsaye, musamman game da matsayin lasisinsa da kuma cikakkun bayanan kuɗin ruwa.