Gabatarwa da Tarihin FairMoney a Nijeriya
FairMoney Technologies Ltd, wanda aka fi sani da FairMoney Microfinance Bank, wani kamfani ne na fasahar kudi (fintech) da ke jagorantar ayyukan bayar da bashi ta hanyar dijital a Nijeriya. An kafa shi a shekarar 2017 ta Laurin Hainy (Shugaban Kamfanin), Matthieu Gendreau (Babban Jami'in Fasaha), da Nicolas Berthozat (Babban Jami'in Gudanarwa), FairMoney ya fara aiki ne da nufin samar da sauki wajen samun bashi ga al'ummar da ba su da damar samun ayyukan banki na gargajiya. Kamfanin an yi masa rijista a Nijeriya karkashin Hukumar Kula da Harkokin Kamfanoni (CAC) a matsayin bankin kudi na kananan kudade (Microfinance Bank), kuma yana da lasisin bayar da bashi na jiha. Bugu da kari, an yi masa rijistar bayar da bashi ta dijital da Hukumar Kare Gasar Tarayya da Kuma Abokan Ciniki (FCCPC) karkashin ka'idojin shekarar 2022. Wannan yana nuna cikakken matsayinsa na doka a kasar.
Modelin kasuwancin FairMoney yana mai da hankali ne kan samun abokan ciniki cikin sauri ta hanyar bayar da bashi nan take, inda suke amfani da bayanai daga wayoyin hannu don tantance cancantar bashi. Bayan an ba da bashi, kamfanin yana kokarin sayar da wasu ayyuka kamar tanadi, biyan kuɗi, da ayyukan 'yan kasuwa ga abokan cinikinsa. Babban kasuwar da FairMoney ke nema sun haɗa da ma'aikata masu karɓar albashi da kananan 'yan kasuwa a birane da yankunan kewayen birane na Nijeriya, waɗanda galibi ba sa samun cikakken tallafin banki.
FairMoney ya samu goyon baya daga manyan masu zuba jari na duniya irin su DST Global, Newfund, Speedinvest, Flourish Ventures, da Tiger Global, wanda hakan ya karfafa tushen kudinsa. Manajojin kamfanin sun hada da masu kafa uku, tare da Henry Obiekea wanda shine Manajin Darakta na FairMoney a Nijeriya tun daga watan Mayu 2022, wanda ke jagorantar harkokin kasuwar kudi, samar da kudade a cikin gida, da dabarun gudanarwa.
Samfuran Bashi da Ayyukan FairMoney
FairMoney yana bayar da samfuran bashi iri-iri don biyan bukatun daban-daban na abokan cinikinsa. Babban abubuwan da yake bayarwa sun haɗa da:
- Bashin Kai (Personal Loans): Ana bayar da bashin kai daga ₦1,500 zuwa ₦3,000,000 (kimanin dalar Amurka 2 zuwa 7,700). Waɗannan bashin an tsara su ne don taimaka wa mutane su gudanar da bukatunsu na yau da kullum ko kuma su magance matsalolin kuɗi na gaggawa.
- Bashin Kasuwanci/Kananan Kamfanoni (SME/Business Loans): Ga kamfanoni masu rijista da kananan kasuwanci, FairMoney yana bayar da bashi har zuwa ₦5,000,000 (kimanin dalar Amurka 12,800). Wannan yana nufin tallafa wa ci gaban kasuwanci, sayan kaya, ko faɗaɗa ayyuka.
Tsawon Lokacin Bashi (Tenors): Abokan ciniki za su iya zaɓan tsawon lokacin biyan bashi daga kwanaki 30 (wata ɗaya) zuwa watanni 24 (shekaru biyu), wanda ke ba su sassauci wajen daidaita biyan kuɗi da yanayin kuɗinsu.
Ribar Bashi da Kudin Aiki:
- Ribar Wata-Wata: Ribar FairMoney tana farawa daga kashi 2.5% zuwa kashi 30% a wata. Idan aka fassara zuwa jimillar ribar shekara (APR), wannan yana kaiwa kimanin kashi 30% zuwa kashi 360%.
- Tsarin Riba Mai Matakai: FairMoney yana amfani da tsarin riba mai matakai. Abokan ciniki masu ingantaccen tarihin biyan bashi za su iya samun ribar da ta yi kasa, wato kashi 10% zuwa 15% a wata. A gefe guda kuma, sabbin abokan ciniki ko waɗanda ke da hadarin rashin biya mai yawa za su iya fuskantar ribar da ta fi girma, wato kashi 25% zuwa 30% a wata. Wannan yana karfafa gwiwar mutane su rika biyan bashinsu akan lokaci don samun damar samun rahusa a gaba.
- Kudin Buɗe Fayil/Aiki (Origination/Processing Fee): Akwai kuɗin buɗe fayil ko aiki wanda yake daga kashi 3% zuwa kashi 15% na adadin bashin da aka karɓa.
- Kudin Tara Saboda Jinkiri (Late Payment Penalty): Idan abokin ciniki ya kasa biyan bashinsa akan lokaci, za a sanya masa takamaiman kuɗin tara tare da karin riba na yau da kullum har sai an biya bashin.
- Jingina (Collateral): Babban abin da ya bambanta FairMoney shine cewa baya buƙatar jingina don bashin kai. Sai dai, ga bashin kasuwanci, mai yiwuwa a buƙaci takardun kasuwanci a matsayin tabbaci.
Baya ga bayar da bashi, FairMoney yana samar da wasu ayyukan kuɗi kamar tanadi masu riba (FairSave, FairTarget, FairLock), biyan kuɗin wuta, ruwa, da sauran kuɗaɗe, bayar da katin ATM, da kuma ayyukan POS ga 'yan kasuwa ta hanyar haɗin gwiwa da PayForce.
Hanyoyin Neman Bashi, Ka'idoji, da Manhajar FairMoney
Tsarin neman bashi a FairMoney an tsara shi don zama mai sauki da sauri, galibi ana kammalawa cikin mintuna kaɗan. Ga yadda yake aiki:
Hanyoyin Neman Bashi: Ana iya neman bashi ta hanyar manhajar FairMoney da ke kan wayoyin Android da iOS, ta hanyar shafin yanar gizo, har ma da wasu cibiyoyin wakilai.
Ka'idojin Tantance Abokan Ciniki (KYC/Onboarding): Don tantance abokin ciniki da kuma kare hadarin zamba, FairMoney yana buƙatar:
- Lambar Tantance Asusu (BVN).
- Takardar shaida ta gwamnati mai inganci.
- Izinin samun damar bayanai daga wayar hannu (misali, SMS, tarihin kira).
- Hanyoyin tantance abokan ciniki na zamani (e-KYC) ta hanyar Smile ID, wanda ya haɗa da tantance halittar jiki (biometrics) da takardu.
Tantance Cancantar Bashi (Credit Scoring): FairMoney yana amfani da fasahar hankali na wucin gadi (AI) da kuma nasa tsarin tantance cancantar bashi. Wannan tsarin yana amfani da bayanai daban-daban, gami da metadata na wayar hannu, tarihin hada-hadar kuɗi, da kuma siginar zamantakewa don tantance cancantar bashi ta atomatik cikin mintuna. Wannan yana rage lokacin da ake ɗauka wajen tantance masu neman bashi kuma yana sa tsarin ya zama mai sauri sosai.
Turawa da Karɓar Bashi:
- Turawa Kudi: Da zarar an amince da bashin, ana tura kuɗin kai tsaye zuwa asusun banki na mai nema, ko kuma zuwa walat na kuɗin waya (misali, Paga, Opay), ko kuma ana iya karɓa a cibiyoyin wakilai.
- Karɓar Bashi: FairMoney yana amfani da hanyoyi daban-daban don karɓar bashi, gami da sanarwar SMS ta atomatik, tura sakonnin tunatarwa, da kuma tsarin cire kudi ta atomatik daga asusun banki. Har ila yau, suna da ƙungiyar da ke kula da karɓar bashi a hankali (soft-collections team) kuma suna bin ka'idojin FCCPC don hana cin zarafi.
Manhajar Wayar Hannu ta FairMoney: Manhajar FairMoney tana da matukar muhimmanci a ayyukansu. Tana samuwa a Google Play Store (don Android) da Apple App Store (don iOS), kuma tana da fiye da sauke miliyan 17 da matsakaicin kimar taurari 4.5. Manhajar tana da fasaloli da yawa, gami da damar samun bashi nan take, biyan kuɗi, ayyukan tanadi masu riba (FairSave, FairTarget, FairLock), fitar da katin ATM, da kuma ayyukan POS na 'yan kasuwa ta hanyar haɗin gwiwa da PayForce. A halin yanzu, FairMoney yana da masu amfani miliyan 6 a Nijeriya, ciki har da masu cin bashi miliyan 1.3, kuma yana gudanar da bayar da bashi kimanin 10,000 a kowace rana.
Yankunan da FairMoney ke aiki sun haɗa da duk jihohi 36 na Nijeriya, tare da mai da hankali kan manyan birane kamar Legas, Abuja, da Fatakwal. Babban rukunin abokan cinikinsu ya haɗa da mutane masu shekaru 25 zuwa 45, ma'aikata masu albashi, da kuma kananan 'yan kasuwa a birane da yankunan kewayen birane, waɗanda ke neman ayyukan kuɗi na dijital cikin sauri.
Matakin Dokoki, Matsayin Kasuwa, da Kwatance da Masu Gasa
Lasisi da Kulawa: FairMoney yana aiki ne karkashin cikakken lasisi. An ba shi lasisi a matsayin Bankin Kananan Kudade (Microfinance Bank) daga Babban Bankin Nijeriya (CBN), wanda ke tabbatar da cewa yana bin ka'idojin banki na kasar. Bugu da ƙari, an yi masa rijistar mai bayar da bashi ta dijital da Hukumar Kare Gasar Tarayya da Kuma Abokan Ciniki (FCCPC) karkashin ka'idojin shekarar 2022. Haka kuma, yana da lasisin bayar da bashi a matakin jiha, wanda ke nuna yadda yake bin dokokin duk matakai.
Yarda da Ka'idoji: Kamfanin yana bin ka'idojin prudential na CBN, Dokokin Hana Almundahana da Zamba (AML), da kuma Dokokin Kare Bayanai na Nijeriya (NDPR). Game da kare abokan ciniki, FairMoney yana bayar da bayani mai tsabta kan farashin ayyukansa, baya boye kudade, yana amfani da ka'idojin karɓar bashi masu adalci, kuma yana da hanyoyin kai kara idan akwai rashin gamsuwa. Babu wata takunkumin doka da aka sani da aka ɗauka a kansa, kuma ya shiga cikin shirye-shiryen rijista da tantancewa na FCCPC don tabbatar da sirrin bayanai.
Yanayin Gasa a Kasuwa: FairMoney yana aiki a kasuwa mai cike da gasa a Nijeriya. Manyan masu fafatawa sun haɗa da kamfanoni irin su Carbon, Branch, Okash, Palmcredit, Renmoney, har ma da sassan dijital na bankunan gargajiya. Abin da ya bambanta FairMoney shine dabarunsa na samun abokan ciniki ta hanyar bashi, saurin tantance bashi (cikin kasa da minti 5), haɗin gwiwar ayyukan tanadi, da kuma ayyukan biyan kuɗi na 'yan kasuwa (wanda ya samo ta hanyar siyan PayForce).
Matsayin Kasuwa da Ci Gaba: FairMoney yana ɗaya daga cikin kamfanonin fasahar kudi masu saurin ci gaba a Nijeriya. Ya riga ya ba da bashi kimanin ₦68.5 biliyan a shekarar 2024, kuma ya samu karuwar kashi 62% a kudaden shiga na shekara zuwa ₦121.9 biliyan. Ya riga ya ba da bashi sama da miliyan 6.5 zuwa shekarar 2023. Wadannan alkaluma suna nuna karfinsa da kuma yadda yake ci gaba da faɗaɗa kasuwancinsa.
Shirye-Shiryen Faɗaɗawa: FairMoney yana da shirye-shiryen faɗaɗa ayyukansa, gami da zurfafa ayyukan 'yan kasuwa da kuma bayar da kudade na sayar da kaya bisa ga yawan hada-hadar kuɗi. Haka kuma, yana shirin faɗaɗa zuwa wasu yankuna a Yammacin Afirka da kuma haɗa ayyukansa a Indiya.
Haɗin Gwiwa: Kamfanin yana da haɗin gwiwa da kamfanonin sadarwa (don SMS da USSD), bankuna (don tura kuɗi da samar da kudade), da kuma sauran kamfanonin fasahar kudi (kamar PayForce don POS da Smile ID don tantance abokan ciniki).
Shawara ga Masu Neman Bashi da Kammalawa
Kwarewar Abokan Ciniki: Gabaɗaya, FairMoney yana da kyakkyawan suna a tsakanin abokan cinikinsa. Manhajarsu tana da matsakaicin kimar taurari 4.5 a shagunan manhajoji, inda mutane da yawa ke yaba saurin bayar da bashi da saukinsa. Sai dai, akwai wasu korafe-korafe da ba kasafai ba, musamman game da yawan ribar da ake sanyawa idan an kasa biya akai-akai, yawan sanarwar manhaja, da kuma jinkirin tantance abokin ciniki (KYC) a wasu lokuta.
Ingancin Sabis da Tallafi: FairMoney yana ba da sabis na abokan ciniki na awanni 24 a rana, kwana 7 a mako, ta hanyar hira a cikin manhaja, imel, da cibiyar kira. Yawanci, ana magance matsaloli a cikin awanni 48. Kamfanin kuma yana samar da abubuwan ilimin kuɗi da kuma tunatarwa ga abokan ciniki don taimaka musu su guje wa gazawa wajen biyan bashi.
Labaran Nasara: Akwai labaran nasara da yawa na kananan 'yan kasuwa da suka yi amfani da bashin FairMoney don bunkasa kasuwancinsu, kamar yadda wasu suka samu bashin ₦1 miliyan don faɗaɗa kayayyakinsu. Haka kuma, ma'aikata masu karɓar albashi suna amfani da bashin don daidaita harkokinsu na kuɗi da kuma gina tarihin bashi mai kyau.
Ayyukan Kuɗi: A shekarar 2024, FairMoney ya samu jimillar kudaden shiga na ₦121.9 biliyan (kimanin dalar Amurka miliyan 165), wanda ke nuna karuwar kashi 62% idan aka kwatanta da shekarar baya. Kamfanin yana da riba bayan fitarda ₦59.4 biliyan don tanadi. An tara jimillar kudade kimanin dalar Amurka miliyan 90 ta hanyar hannun jari da kuma dalar Amurka miliyan 3.4 ta hanyar bashi. Bugu da kari, sun tara ₦2.5 biliyan ta hanyar takardar bashi ta kasuwanci a cikin gida, wanda ya nuna amincewar kasuwa a gare su. Ingancin bashin da aka bayar yana ci gaba da inganta, wanda ke nuna yadda tsarin tantance hadarinsu ke zama mai inganci.
Shawara Mai Amfani ga Masu Neman Bashi:
- Karanta Sharuddan da Kyau: Kafin ka karɓi bashi, tabbatar ka karanta dukkan sharuddan da ka'idojin FairMoney. Wannan zai taimaka maka fahimtar ribar bashi, kudade, da kuma tsawon lokacin biya.
- Fahimtar Ribar Bashi da Kudade: FairMoney yana bayyana ribar bashi da kudade a fili. Ka tabbata ka fahimci yadda waɗannan za su shafi jimillar kuɗin da za ka biya. Ka sani cewa idan ka jinkirta biya, za ka fuskanci ƙarin kudade da riba.
- Karɓi Adadin da Za Ka Iya Biyawa: Kada ka karɓi bashi fiye da abin da ka san za ka iya biya cikin sauƙi. Yawan bashi da za ka iya biya a kan lokaci yana inganta tarihin bashinka kuma yana iya ba ka damar samun bashi mai rahusa a gaba.
- Biyan Bashi Akan Lokaci: Biyan bashinka akan lokaci yana da matukar muhimmanci. Yana taimakawa wajen gina kyakkyawan tarihin bashi, wanda zai iya buɗe maka kofofin samun manyan bashi ko kuma bashin da ba su da tsada a nan gaba.
- Yi Amfani da Sauran Ayyuka: FairMoney ba wai kawai bashi yake bayarwa ba; yana kuma da ayyukan tanadi masu riba. Yi la'akari da amfani da waɗannan ayyukan don gina tanadi da inganta yanayin kuɗinka gaba ɗaya.
- Kula da Sanarwar Manhaja: Manhajar FairMoney tana tura sanarwa don tunatar da kai ranar biya. Ka tabbata an kunna sanarwar kuma ka rika duba su don guje wa jinkiri.
- Nemi Taimako Idan Akwai Matsala: Idan ka fuskanci wata matsala ko rashin fahimta, kada ka yi jinkiri wajen tuntuɓar sashen tallafin abokan ciniki na FairMoney ta hanyar manhaja, imel, ko waya.
A takaice, FairMoney Technologies Ltd yana taka muhimmiyar rawa wajen samar da ayyukan kuɗi na zamani da na dijital ga al'ummar Nijeriya. Tare da tsarin bayar da bashi mai sauri, manhajar wayar hannu mai sauki, da kuma cikakken bin ka'idojin doka, kamfanin ya zama zaɓi mai inganci ga mutane da kananan kasuwanci da ke neman tallafin kuɗi. Sai dai, kamar kowane bashin dijital, yana da muhimmanci ga masu nema su fahimci cikakken sharuddan da kuma su yi amfani da shi yadda ya kamata don guje wa matsaloli.